تورم و قمار فقط یک عدد در جدول های اقتصادی نیست. تورم، قدرتمند ترین جراح روح و روان یک جامعه است. پدیده ای که آرام وبیصدا، اولویت ها، ارزش ها و حتی ساختار تصمیم گیری مغز انسان را بازسازی می کند.
درشرایط عادی، بیشتر مردم ترجیح می دهند پسانداز کنند، سرمایه گذاری های کم ریسک انجام دهند و آینده مالی خود را با ثبات بسازند. اما در دوره های تورم شدید و بیثباتی اقتصادی، این الگوی رفتاری تغییر می کند.
وقتی تورم از حد می گذرد، منطق اقتصادی عادی افراد جای خود را به منطق یا همه یا هیچ میدهد.
دراین مطلب، بر اساس دادههای سال های اخیر، بررسی می کنیم که چگونه تورم، عقلانیت مالی را در دنیا و بهویژه در ایران از بین برده است.و پدیدهای به نام قمار تورمی را جایگزین سرمایه گذاری کرده است.
چرا در عصر گرانی، مغز ما فرمان ریسک های انتحاری می دهد؟
در اقتصاد کلاسیک، فرض بر این است که انسان ها موجوداتی ریسک گریز هستند. اما تورم سال های اخیر در ایران و جهان، این قاعده را به طور کامل از بین برد.
وقتی تورم در اقتصادی مثل ایران، در سطوح بالای ۴۰ درصد تثبیت می شود. نگهداری پول نقد در بانک دیگر یک انتخاب امن نیست، بلکه یک شکست حتمی با احتمال ۱۰۰ درصد است.
در این مرحله، فرد دچار پدیده ای به نام بی حسی نسبت به ریسک می شود. تحلیل های رفتاری نشان می دهد که وقتی فرد احساس می کند. با روش های سنتی مثل کار کردن و پس انداز تدریجی، هرگز به خط پایان قیمت ها نمی رسد، آستانه تحمل درد ناشی از باخت در او بالا میرود.
او به سیم آخر میزند؛ چون معتقد است بدتر از این نمیشود. در نتیجه، از فاز دفاعی (خرید طلا و ارز) خارج شده و وارد فاز تهاجمی (خرید شت کوین یا شرطبندی ) میشود تا شاید معجزهای رخ دهد.
ذهن انسان می گوید یا همه چیز را از دست می دهم (که همین الان هم دارم از دست می دهم)، یا نجات پیدا می کنم.
- مطلب مرتبط : حتما از مطلب سایت های شرط بندی رایگان و ترک اعتیاد به بت زدن دیدن کنید.
وقتی قمار جای شغل را می گیرد
یکی از تکان دهنده ترین تغییرات رفتاری در سال های اخیر، جایگزینی تلاش با شانس در ذهنیت عمومی است. فرضیه درآمد ریسکی (Risky Income) دلیل این تغییر رفتاری را توضیح می دهد.
وقتی شکاف بین درآمد واقعی و هزینه های زندگی عمیق شود و این شکاف با اضافه کار و ارتقای شغلی پر نشود، فرد به سمت درآمد های شانسی می رود. در واقع افراد این بار برای سرگرمی یا به عنوان جایگزینی برای پس انداز سراغ قمار نمی روند، بلکه برای تامین زندگی روزمره از آن استفاده می کنند.
چرا قمار و شرط بندی برای درآمد های شانسی انتخاب می شوند؟
چون هر دو، احتمال جهش ناگهانی دارند و هر دو با سرمایه کم قابل انجام هستند و می توانند رویای یک شبه پولدار شدن را برای افراد برآورده کنند. در اقتصاد نرمال این ها دیوانگی محسوب می شوند اما در اقتصاد تورمی از یک جایی به بعد تنها راه بقا به نظر می آیند.
در آمار به دست آمده از گزارش های مختلف، درآمد سایتهای شرطبندی ورزشی در سال ۲۰۲۵ رشد 25 تا 30 درصدی را تجربه کرده است.
این رشد ناشی از افزایش علاقه به ورزش نبود؛ بلکه ناشی از نگاه به شرط بندی به عنوان یک شغل دوم بود. در جامعه ای که تورم مفهوم کار را بی معنا می کند، فرد، شرط بندی را نه یک تفریح، بلکه تنها راه باقی مانده برای دست یابی به مبالغ کلان در کوتاه مدت می بیند.
البته نباید سرمایه گذاری پر ریسک را با قمار اشتباه گرفت.
ویژگی های سرمایه گذاری پر ریسک چیست؟
- با تحلیل انجام می شود.
- مدیریت سرمایه دارد.
- بلند مدت است.
- آگاهانه انتخاب می شود.
- هدف، رشد پایدار سرمایه است.
ویژگی های قمار تورمی چیست؟
- بدون تحلیل کافی انجام می شود.
- مدیریت سرمایه ندارد و بر پایه شانس اقدام می شود.
- کوتاهمدت است.
- بدون تحلیل کافی تصمیم گیری می شود.
- و هدف اصلی جبران سریع کاهش قدرت خرید است.
در قمار تورمی، تصمیم مالی، دیگر بر پایه محاسبه منطقی نیست، بلکه بر اساس ترس از فقیر تر شدن و امید به یک شانس نجات بخش گرفته می شود.
- از بهترین کانال و گروه های تلگرامی شرط بندی دیدن کنید.
ایران؛ نمونه ای برای قمار تورمی
وضعیت ایران در سال های اخیر، نمونه ای از تغییر رفتار انسانی تحت فشار اقتصادی است. تورم افسار گسیخته باعث شده است که جامعه ایران از الگو های جهانی ریسک پذیری فاصله بگیرد و به سمت رفتار های انتحاری مالی حرکت کند.
برآورد های غیر رسمی نشان می دهد که سالانه حدود ۱ میلیارد دلار ارز از کشور فقط به مقصد سایت های شرط بندی خارج می شود. این عدد یعنی عدم اطمینان به آینده اقتصادی کشور، باعث شده تا سرمایه مردم به جای تولید وارد چرخه شرط بندی شود.
تمایل به بازی های سریع مانند انفجار که در چند ثانیه تکلیف سرمایه را روشن میکنند، واکنشی مستقیم به سرعت بالای تورم در ایران است.
فرد در یک بن بست زمانی قرار دارد. او می خواهد سرعت رشد پولش از سرعت پرواز قیمت ها بیشتر باشد، حتی اگر احتمال باختش ۹۰ درصد باشد.
قمار، مجرایی برای تخلیه فشار روانی
چرا در دوران گرانی، سایت های شرط بندی و پلتفرم های پر ریسک اینقدر جذاب می شوند؟ پاسخ در سیستم پاداش مغز نهفته است.
در شرایط نا امنی اقتصادی، مغز به شدت تشنه پاداش سریع می شود تا اضطراب ناشی از فقر را سرکوب کند.
تحقیقات نشان داده که به لحاظ روانشناسی مردم از شرط بندی برای تخلیه روانی خود استفاده می کنند. این کار باعث می شود تا راحت تر بتوانند با شرایط موجود کنار بیایند و امیدی به تغییر آینده خود داشته باشند.
در سال های اخیر، بسیاری از سایت ها با استفاده از تکنیک بازی وارسازی (Gamification)، مرز بین تحلیل مالی و قمار را با بازی و سرگرمی از بین برده اند.
استفاده از رنگ های تند و صدا های مهیج هنگام سود و پیام های تبریک لحظه ای، باعث ترشح شدید دوپامین می شود. فرد تصور می کند در حال انجام یک فعالیت اقتصادی هوشمندانه است.
نقش اینفلوئنسر ها در تبدیل سرمایه گذاران به قمارباز
فضای مجازی در سال های اخیر، کاتالیزور اصلی تبدیل سرمایهگذاران به قماربازان بود. این فضا چه با تغییر عادت چشمی، چه در اثر رفتار اینفلوئنسر ها تاثیر زیادی روی رفتار و تصمیم گیری های مردم در وضعیت های بد اقتصادی داشت.
یکی از مهم ترین عواملی که شاهد ایجاد گزینه ای به اسم قمار به هر شکلی از آن برای کسب درآمد هستیم، تغییر عادت چشمی است.
کافی است بدون این که حتی نام شرط بندی یا قمار را شنیده باشید، به تماشای یک بازی فوتبال بنشینید. دور تا دور زمین یا حتی روی لباس بازیکنان می توانید شاهد تبلیغات سایت های شرط بندی باشید. شبکه را عوض کنید تا همین تبلیغات را در شبکه های ماهواره ای دیگر هم ببینید. برای دانلود یک اپلیکیشن اقدام می کنید و در میان آن باز هم تبلیغات شرط بندی به شما نمایش داده می شود. همه ی این عوامل عادت دیداری مخاطب را تغییر می دهد و شرط بندی را به عنوان یکی از گزینه های ذهنی کسب درآمد برای او مطرح می کند.
یکی دیگر از عوامل تاثیر گذار، اینفلوئنسر هایی هستند که با نمایش زندگی های لاکچری، جت های خصوصی و سود های چند صد درصدی، این باور را در ذهن افراد جا انداختند که سرمایه گذاری آهسته، مخصوص بازنده هاست و بقیه بدون کار یا تلاشی به ثروت بادآورده دست پیدا کرده اند.
این افراد با ایجاد FOMO (ترس از عقب ماندن) در دنبال کننده های خود، جامعه را از اندیشه حفظ سرمایه و سرمایه گذاری منطقی به کسب سودهای فوری هل دادند.
بی نتیجه بودن کار و تلاش افراد در نتیجه تورم و کشش به سمت شرط بندی
در گذشته افراد با جایگاه های اجتماعی مختلفی که در طول سال ها کسب می کردند، درآمد متفاوتی داشتند. میان خانواده های ثروت مند که فرقی نیست، زیرا در هر دو زمان ثروت خانوادگی باعث درآمدی برای آنان می شد. فرق میان کسانی وجود دارد که ثروتی نداشتند اما در گذشته می توانستند با تلاش و کوشش خود یا درس خواندن و کسب جایگاه اجتماعی بالا این فاصله را جبران کنند و درآمد بالایی کسب کنند.
امروزه اما وقتی یک جوان می بیند که پس از یک سال تلاش و اضافه کاری، قدرت خریدش نسبت به سال قبل کمتر شده و با هیچ تلاش و کوششی نمی تواند این فاضله را جبران کند و آینده ای هم برای خود متصور نیست، دچار نوعی فرسودگی مالی می شود.
این سرخوردگی، اعتبار کار کردن را در جامعه تخریب می کند. در سال های اخیر، ریسک پذیری تهاجمی در واقع یک واکنش اعتراضی به بی حاصل بودن کار بود.
وقتی سیستم پاداش اقتصادی به جای تخصص و تلاش، به شانس و نوسانگیری پاداش می دهد، نخبگان جامعه هم به جای اختراع و تولید، وقت خود را صرف رصد کردن کانال های سیگنال دهی و شرط بندی می کنند. این یعنی تورم نه تنها جیب مردم، بلکه استعداد های یک ملت را هم تخلیه میکند.
- برای آشنایی با اصطلاحات شرط بندی کلیک کنید.
شکاف نسلی در میزان ریسک پذیری افراد
تورم، الگو های رفتاری خانواده ها را دچار تغییر عجیبی کرده است.
نسل قدیم : همچنان به دارایی های فیزیکی مثل ملک و طلا وفا دارند. آن ها تورم را با صبوری مدیریت می کنند.
نسل جدید: به دلیل تجربه تورم های سریع تر و دسترسی به تکنولوژی، به دنبال داراییهای انفجاری و دیجیتال هستند.
این اختلاف نگاه باعث شده است که سرمایه خانواده ها به جای هم افزایی، در دو جهت متضاد حرکت کند. در بسیاری از موارد، پسانداز های سنتی توسط فرزندان در بازارهای پر ریسک دیجیتالی یا سایت های پیشبینی، به امید یک پرش طبقاتی، استفاده می شود.
چرا افراد فقیر بیشتر قمار می کنند؟
افرادی که در طبقه متوسط هستند برای جبران فاصله ی بین درآمد و هزینه یا به جای سرمایه گذاری قمار می کنند، اما افراد فقیر چرا در این بازار هستند.؟
اگر می توانید به راحتی توضیح دهید که چرا آمار خرید بلیط های بخت آزمایی در افراد فقیر بیشتر از ثروت مندان است، احتمالا می توانید حدس بزنید که این افراد چرا در قمار هم آمار بالایی از حضور دارند.
رویای تغییر زندگی در زمانی کوتاه باعث می شود که این افراد داشتن همه چیز را به بهای از دست دادن هیچ الان خود بپذیرند. آن ها زندگی الان خود را از دست رفته می بینند و تنها راه بقا را شانس می دانند.
البته یک تصور غلط این است که فقط طبقه ضعیف به سمت قمار و ریسک تهاجمی می رود. اما تورم سال های اخیر نشان داد که حتی ثروتمندان هم از این آسیب در امان نیستند.
افرادی با دارایی های میلیاردی، به دلیل تورم بالا دچار نا امنی روانی شدید شدند. ترس از اینکه اگر امروز سود نکنم، فردا ثروتم نصف می شود، باعث شد صاحبان سرمایه بزرگ هم از فعالیت های تولیدی خارج شوند و وارد بازار های ریسکی در بازار ارز، طلا و حتی تلاش برای برد های سنگین در بازارهای جهانی شوند.
تورم، امنیت روانی را از همه میگیرد و کل جامعه را به یک کازینوی بزرگ تبدیل می کند.
تحلیل سیاسی و اقتصادی بر فضای شرط بندی
پدیده ای به نام بازارهای پیشبینی هم در سال های اخیر به شدت داغ شد. در این بازار ها، افراد روی نتایج انتخابات، قیمت آتی کالا ها یا حتی احتمال وقوع جنگ شرط بندی می کنند.
تحلیل رفتار شرکت کنندگان نشان می دهد که بسیاری از آن ها تصور می کنند در حال انجام یک فعالیت علمی و تحلیلی هستند، اما از منظر اقتصادی، این فعالیت ها دقیقاً دارای ویژگی های قمار هستند.
این پیش بینی ها با تکیه بر احتمالات غیر قابل کنترل و هیجان ناشی از حدس زدن صورت می گیرند. به مرور زمان این بازارها باعث شدند که تحلیل اقتصادی جای خود را به شرط بندی روی پیش گویی بدهد.
این بار مردم با انجام این شرط بندی ها احساس می کردند، حتی می توانند شرایط اقتصادی و آینده خود را هم کنترل کنند. به همین دلیل این پدیده هر روز فراگیرتر می شود.
- از بهترین اپلیکیشن شرط بندی و امکانات موجود در آن دیدن کنید.
فرار رو به جلو برای باخت کمتر
یکی از عواملی که باعث می شود، حتی بعد از این که افراد متوجه اشتباه بودن استراتژی تهاجمی در کنترل تورم و قمار کردن شدند، از این راه بر نگردند، رفتاری مخرب به نام قمار برای جبران است.
در اقتصاد عادی، فرد پس از یک باخت بزرگ عقب نشینی می کند؛ اما در اقتصاد تورمی، فرد حس می کند باید با زمان مقابله کند، زیرا هر روزی که می گذرد قیمت ها در حال پیشی گرفتن از او هستند.
این فشار روانی باعث می شود، فرد برای جبران باخت قبلی، ریسک های بزرگ تری بپذیرد. دارایی های ضروری زندگی (مثل خودرو یا طلاهای همسر) را بفروشد یا حتی با نرخ های بهره بالا قرض بگیرد تا دوباره وارد بازار شود.
این فرار رو به جلو معمولاً به سقوط کامل مالی خانواده منجر می شود. تورم در اینجا نقش یک شتاب دهنده را بازی می کند که اجازه نمی دهد فرد بایستد و به اشتباهش فکر کند.
مسئله ای که وجود دارد این است که، فرد تصور می کند، برای برد در شرط بندی های خود، همیشه باید با ریسک بالا بازی کند تا شانس برد بیشتری از سایت ها داشته باشد.
همچنین برای جبران باخت خود و هماهمنگی با سرعت تورم هم باید ریسک خود را بالا نگه دارد تا بتواند در نهایت برنده شود.
همین موضوع در نهایت احتمال برنده خارج شدن او از زمین بازی را کاهش می دهد.
تغییر شکل سرمایه گذاری نتیجه نهایی تورم
در نهایت، باید گفت تورم شدید تنها قیمت کالاها را جابهجا نمیکند، بلکه شکل سرمایه گذاری افراد را در جامعه به صورت کامل تغییر می دهد.
وقتی افق دید افراد از ۱۰ سال آینده به فردا صبح تغییر مییابد، رفتارهای اقتصادی هم از حالت استراتژیک به حالت غریزی تبدیل می شود.
ما با جامعه ای روبهرو هستیم که در آن ریسک پذیری تهاجمی و میل به قمار، نه یک انتخاب از روی سرخوشی، بلکه یک مکانیسم دفاعیِ ناقص برای فرار از سقوط مالی است.
مردم در جوامع مختلف، این احساس عدم قطعیت اقتصادی را در نقطه های متفاوتی احساس می کنند. به عنوان مثال در کشورهای اروپایی این تغییر نگرش در سرمایه گذاری با تورمی سه درصدی ایجاد می شود و در ایران تورم بالای ۴۰ درصد افراد را به سمت این شکل از استفاده از سرمایه سوق می دهد.
بنابراین وقتی از تورم شدید حرف می زنیم باید این مفهوم را در هر جامعه به صورت جداگانه و با توجه به شرایط خودش در نظر بگیریم.